Thu nhập lãi thuần toàn hệ thống Q1/2026 tăng 16,6%: Ai dẫn đầu, ai tụt hậu?

1. Bối cảnh: Tín dụng tăng tốc kéo thu nhập lãi thuần đi lên

Ngay từ những tuần đầu năm 2026, tín dụng toàn hệ thống đã bứt phá mạnh. Theo thông tin từ Ngân hàng Nhà nước, dư nợ nền kinh tế tính đến gần cuối tháng 4/2026 đạt trên 19,4 triệu tỷ đồng, tăng hơn 18% so với cùng kỳ năm trước. Riêng 27 ngân hàng niêm yết, tổng dư nợ cho vay khách hàng tính đến cuối quý I/2026 vượt 14,67 triệu tỷ đồng, tương đương mức tăng khoảng 4% chỉ trong 3 tháng đầu năm.

Đây là nền tảng trực tiếp dẫn đến tổng thu nhập lãi thuần toàn hệ thống đạt hơn 150.600 tỷ đồng, tăng 16,6% so với cùng kỳ năm trước. Dòng vốn tín dụng tập trung chủ yếu vào sản xuất kinh doanh, xuất khẩu và công nghệ cao, phản ánh định hướng hỗ trợ phục hồi kinh tế của Chính phủ. Tỷ lệ tín dụng/GDP ở mức khoảng 145% cho thấy nền kinh tế Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào vốn ngân hàng, trong khi thị trường vốn chưa phát triển tương xứng để chia sẻ áp lực cung ứng vốn trung dài hạn.

2. Bảng xếp hạng top 10 ngân hàng thu nhập lãi thuần cao nhất Q1/2026

Nguồn: Báo cáo tài chính của các ngân hàng, tổng hợp từ Bản tin VITIC số 20/2026

VietinBank tiếp tục giữ vị trí số 1 toàn hệ thống với gần 19.400 tỷ đồng thu nhập lãi thuần, tăng 25,3%. Vietcombank xếp thứ hai với hơn 17.651 tỷ đồng, tăng tới 29%, đây là mức tăng trưởng ấn tượng nhất trong nhóm ngân hàng quốc doanh (Big4). BIDV xếp thứ 4 với 15.734 tỷ đồng, tăng 12,8%, trong khi đó Agribank không thuộc nhóm niêm yết nên chưa có dữ liệu chính thức.

3. VPBank, MB và NCB: Những cuộc bứt phá ngoạn mục

Diễn biến đáng chú ý nhất quý I/2026 là màn thăng hạng của VPBank. Ngân hàng này vọt lên vị trí thứ 3 toàn hệ thống, vượt qua BIDV và MB, với gần 17.000 tỷ đồng thu nhập lãi thuần, tăng 27%. Động lực đến từ tốc độ mở rộng tín dụng rất mạnh: dư nợ cho vay khách hàng của VPBank tính đến ngày 31/3/2026 đạt hơn 1,04 triệu tỷ đồng, tăng thêm hơn 97.000 tỷ đồng chỉ sau 3 tháng, tương ứng mức tăng khoảng 10%, cao nhất trong nhóm ngân hàng quy mô lớn.

MB cũng gây ấn tượng với mức tăng 27,5%, đạt 14.913 tỷ đồng. HDBank tăng 14,5% lên 8.483 tỷ đồng, nhờ dư nợ tín dụng tăng 10% lên hơn 601.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, câu chuyện bứt phá mạnh nhất lại thuộc về NCB (Ngân hàng Quốc dân). Dư nợ cho vay của NCB tăng gần 20%, từ 97.545 tỷ đồng lên hơn 116.876 tỷ đồng. Thu nhập lãi thuần tương ứng tăng gần 57%, đạt khoảng 792 tỷ đồng, mức tăng tỷ lệ cao nhất toàn hệ thống. BVBank cũng ghi nhận mức tăng trưởng thu nhập lãi thuần hơn 55%. Điểm chung của nhóm tăng trưởng mạnh là đều được cấp hạn mức tín dụng tương đối cao trong năm 2026 và tập trung vào các phân khúc biên lợi nhuận tốt như bán lẻ, tiêu dùng và doanh nghiệp nhỏ và vừa.

4. Thu nhập ngoài lãi: Dịch vụ tỏa sáng, ngoại hối phân hóa

Song song với tăng trưởng thu nhập lãi thuần, mảng dịch vụ ghi nhận những bước tiến nổi bật. Techcombank giữ vị trí dẫn đầu về lãi thuần từ dịch vụ với hơn 3.100 tỷ đồng, tăng hơn 72%. VPBank đứng thứ hai với hơn 2.000 tỷ đồng, tăng 76,6%.

Đáng chú ý nhất là VIB khi lãi dịch vụ tăng từ 378 tỷ đồng lên gần 2.000 tỷ đồng, tương ứng mức tăng hơn 427%, vượt nhiều ngân hàng lớn như VietinBank, BIDV hay MB. Động lực chính đến từ thu phí thanh toán, tăng từ hơn 643 tỷ đồng lên hơn 2.481 tỷ đồng. Bên cạnh đó, SHB tăng 291%, NCB tăng 270%, PGBank tăng hơn 237% và ABBank tăng 144%.

Hoạt động kinh doanh ngoại hối, tuy nhiên, lại ghi nhận sự phân hóa mạnh. Vietcombank tiếp tục dẫn đầu với 1.678 tỷ đồng lãi thuần ngoại hối, dù giảm hơn 17% so với cùng kỳ. BIDV và VietinBank lần lượt xếp sau với mức lãi đều trên 1.000 tỷ đồng. Trong khi đó, SeABank tăng gần 630%, LPBank tăng 252%, HDBank tăng gần 80%. Ngược chiều, có tới 7 ngân hàng báo lỗ từ kinh doanh ngoại hối trong quý, buộc nhiều đơn vị phải tái cân bằng cơ cấu thu nhập.

5. Mặt trái: Tiền gửi giảm và bài toán thanh khoản

Phía sau tăng trưởng thu nhập lãi thuần ấn tượng là một nghịch lý đáng lo ngại: lãi suất huy động tăng nhưng tiền gửi khách hàng tại nhiều ngân hàng lại giảm trong quý I/2026.

Nguồn: Báo cáo tài chính Q1/2026 các ngân hàng, tổng hợp từ Bản tin VITIC số 20/2026

BIDV ghi nhận mức giảm tiền gửi lớn nhất, hơn 82.000 tỷ đồng (giảm 3,7%), xuống còn hơn 2,14 triệu tỷ đồng. Dù vậy, BIDV vẫn là ngân hàng có quy mô tiền gửi lớn nhất hệ thống. Các ngân hàng như TPBank, SeABank, MSB hay VietBank, PGBank, Saigonbank cũng chung tình trạng sụt giảm huy động.

Theo các chuyên gia, yếu tố mùa vụ (dòng tiền rút phục vụ Tết Nguyên đán) là một phần nguyên nhân. Tuy nhiên, đây không phải giải thích đầy đủ: một phần đáng kể dòng tiền đang chảy vào thị trường chứng khoán (VN-Index lập đỉnh lịch sử 1.925,46 điểm ngày 14/5/2026), bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp và tài sản số. Thị trường chứng khoán thu hút dòng tiền mạnh hơn khi thanh khoản thường xuyên đạt 28.000 đến 30.000 tỷ đồng/phiên.

Hiện quy mô huy động bằng nội tệ vẫn thấp hơn dư nợ cho vay khoảng 2 triệu tỷ đồng. Phần lớn nguồn vốn huy động là ngắn hạn, trong khi đó nhu cầu vay vốn trung và dài hạn của nền kinh tế ngày càng tăng, dẫn đến rủi ro kỳ hạn ngày càng lớn hơn.

6. Sacombank và SHB: Ai đang tụt hậu?

Trong bối cảnh toàn hệ thống tăng trưởng, hai ngân hàng ghi nhận thu nhập lãi thuần giảm là Sacombank và SHB, phản ánh những thách thức riêng ở từng đơn vị.

Sacombank ghi nhận mức giảm đáng kể, tới -12,0%, xuống còn 6.042 tỷ đồng. Đây là ngân hàng duy nhất trong top 10 có mức giảm hai con số. Trong khi đó, SHB giảm nhẹ -0,8%, đạt 5.497 tỷ đồng. Tuy nhiên, một điểm sáng quan trọng là SHB ghi nhận lãi thuần từ hoạt động dịch vụ tăng tới 291%, đạt 1.288 tỷ đồng, trở thành điểm bù đắp quan trọng trong cơ cấu thu nhập.

Sacombank chính là ngân hàng đã nêu bật bài toán lưỡng nan của toàn hệ thống: nếu tăng mạnh lãi suất đầu vào để hút vốn, giá thành cho vay sẽ đội lên, buộc doanh nghiệp đối mặt với khó khăn tiếp cận vốn. Ngược lại, giữ lãi suất thấp dẫn đến dòng tiền tiếp tục rời đi. Đây là thách thức cơ cấu mà các ngân hàng sẽ phải đối mặt ít nhất đến cuối năm 2026.

7. Dự báo và hàm ý chiến lược

Nhìn vào bức tranh tổng thể, ngành ngân hàng Việt Nam đang trong giai đoạn tăng trưởng mạnh nhưng kém bền vững nếu chỉ dựa vào tín dụng. Tỷ lệ tín dụng/GDP ở mức 145% là mức cao trong khu vực. Dự nợ tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn buộc nhiều ngân hàng phải điều chỉnh chiến lược.

Về mặt bằng lãi suất, nhóm Big4 (Agribank, BIDV, VietinBank, Vietcombank) đã hạ lãi suất huy động xuống mức thấp kỷ lục. Kỳ hạn 12 tháng phổ biến ở mức 5,9%/năm, trong khi nhóm tư nhân lớn như ACB (7,3%/năm kỳ hạn 12 tháng) và LPBank (7,0%/năm) vẫn duy trì mức cao hơn để cạnh tranh huy động vốn.

Về dài hạn, giới phân tích nhận định những ngân hàng xây dựng được hệ sinh thái dịch vụ mạnh, đa dạng hóa nguồn thu và giảm áp lực huy động vốn sẽ có lợi thế lớn hơn về chất lượng tăng trưởng và khả năng chống chịu rủi ro. Trong bối cảnh đó, Techcombank và VPBank đang là hai đơn vị tư nhân dẫn đầu về đa dạng hóa thu nhập ngoài lãi.

NGUỒN DỮ LIỆU

Bản tin Thông tin Thương mại số 20/2026, ngày 18/5/2026

Cơ quan phát hành: Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (VITIC), Bộ Công Thương

Nguồn dữ liệu chính: Báo cáo tài chính Q1/2026 của các ngân hàng niêm yết; số liệu Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Lưu ý: Số liệu sơ bộ, chỉ phục vụ mục đích tham khảo.

Biên soạn bởi: Trevor Tran | VANGUARD BUSINESS INFORMATION | vnbis.com | baocaocongty.com | baocaonganh.com