Ngành điều Việt Nam chuyển dịch sang chế biến sâu, tiến gần mục tiêu 5 tỷ USD năm 2026

1. Tổng quan xuất khẩu hạt điều 6 tháng đầu năm 2026

Ước tính, xuất khẩu hạt điều của Việt Nam trong tháng 6/2026 đạt 70 nghìn tấn, trị giá 508 triệu USD, giảm 5,5% về lượng và giảm 3,9% về trị giá so với tháng 5/2026, tuy nhiên so với tháng 6/2025 vẫn tăng 3% về lượng và tăng 9,6% về trị giá. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu hạt điều đạt khoảng 2,39 tỷ USD, giữ vững vị thế là một trong những mặt hàng nông sản tỷ USD chủ lực của Việt Nam.

Theo số liệu thống kê từ Cục Hải quan Việt Nam, trong 5 tháng đầu năm 2026, sản lượng và kim ngạch xuất khẩu hạt điều đều giảm nhẹ so với cùng kỳ năm 2025, cụ thể trị giá đạt 1,88 tỷ USD, giảm 0,3%, trong khi sản lượng đạt 268,41 nghìn tấn, giảm 3,0%. Dù sản lượng có phần thu hẹp, ngành điều Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng về trị giá, cho thấy sự cải thiện đáng kể về biên lợi nhuận của các doanh nghiệp chế biến.

2. Dịch chuyển cơ cấu thị trường: Trung Quốc vượt Mỹ

Trong 5 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc, Mỹ và Hà Lan tiếp tục giữ vững vị trí là ba đối tác tiêu thụ hạt điều lớn nhất của Việt Nam, với tỷ trọng lần lượt đạt 27,25%, 25,49% và 10,10%. Đáng chú ý, Trung Quốc đã vượt qua Mỹ để vươn lên vị trí thị trường xuất khẩu hạt điều lớn nhất của Việt Nam, dù sản lượng xuất khẩu sang thị trường này giảm 8,48% xuống còn 60,02 nghìn tấn nhưng trị giá vẫn tăng 4,36%, đạt 431,72 triệu USD.

Bảng 1: Thị trường xuất khẩu hạt điều lớn nhất của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026

(Nguồn: Tính toán từ số liệu thống kê của Cục Hải quan Việt Nam)

Ở chiều ngược lại, xuất khẩu sang Mỹ và Hà Lan tương đối ổn định, trong khi Đức và Canada ghi nhận mức tăng trưởng mạnh, lần lượt đạt 22,5% và 46,0% về lượng. Điều này cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đang chủ động đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm bớt sự phụ thuộc vào một số đối tác truyền thống.

3. Bối cảnh thị trường hạt điều toàn cầu

Bước vào tháng cuối quý II/2026, thị trường hạt điều toàn cầu ghi nhận diện mạo ổn định hơn so với các tháng đầu năm. Sau nhiều tháng điều chỉnh hành vi mua hàng và tồn kho, giá cả nhìn chung được hỗ trợ, sản lượng mua hàng tăng lên và nhu cầu tại một số thị trường nhập khẩu chính ngày càng sôi động.

Theo Fortune Business Insights, khu vực Bắc Mỹ hiện chiếm 33% tiêu thụ hạt điều toàn cầu, chủ yếu dưới dạng đồ ăn nhẹ, rang và tẩm gia vị, trong khi châu Âu chiếm 27% nhờ xu hướng ăn chay và các món ăn nhẹ bổ dưỡng. Khu vực châu Á - Thái Bình Dương chiếm 29%, quy tụ nhiều trung tâm sản xuất và chế biến lớn, phục vụ cả thị trường nội địa lẫn hoạt động xuất khẩu.

4. Triển vọng quý III/2026: Cơ hội từ mùa lễ hội cuối năm

Quý III hàng năm luôn là giai đoạn cao điểm kinh doanh của ngành điều toàn cầu do các nhà mua hàng quốc tế đẩy mạnh thu mua để chuẩn bị cho mùa lễ hội cuối năm như Giáng sinh, Năm mới và Tết Nguyên đán. Thị trường Mỹ và Hà Lan được dự báo sẽ tăng tốc đơn hàng trong quý III, với xu hướng ưa chuộng sản phẩm nhãn sạch và thực phẩm lành mạnh tiếp tục là động lực chính giúp giữ giá xuất khẩu ở mức tốt, quanh ngưỡng 6.800 - 6.900 USD/tấn.

Bên cạnh đó, nhu cầu từ Trung Quốc được dự báo sẽ tăng mạnh trở lại trong quý III để phục vụ mùa bánh Trung thu và tích trữ hàng cho dịp cuối năm, sau giai đoạn chững lại ở nửa đầu năm do tái cơ cấu phân khúc tiêu dùng. Các sản phẩm nhân điều chất lượng cao của Việt Nam vẫn chiếm lợi thế tuyệt đối tại thị trường này, một tín hiệu tích cực cho các doanh nghiệp xuất khẩu trong nước.

5. Thách thức chuỗi cung ứng: Rủi ro nguồn cung từ Tây Phi

Mặc dù đầu ra được đánh giá thuận lợi, quý III/2026 lại là giai đoạn thử thách về quản trị chuỗi cung ứng đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Các quốc gia vùng Tây Phi như Bờ Biển Ngà và Ghana, nguồn cung điều thô lớn nhất của Việt Nam, đang triệt để áp dụng các chính sách bảo hộ, ưu tiên giữ nguyên liệu cho chế biến nội địa hoặc áp đặt giá sàn xuất khẩu tối thiểu. Điều này buộc doanh nghiệp Việt Nam phải cạnh tranh gay gắt hơn về giá khi thu mua điều thô nhập khẩu trong quý III.

Song song đó, chi phí vận tải biển sang thị trường Mỹ và Âu Mỹ dự kiến vẫn neo cao trong quý III, dẫn đến áp lực chi phí logistics gia tăng cho toàn ngành. Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS) cũng đưa ra cảnh báo sớm về các rủi ro tranh chấp hợp đồng và phương thức thanh toán quốc tế, đòi hỏi doanh nghiệp phải thận trọng khi ký kết các đơn hàng giao xa.

6. Chiến lược chế biến sâu, hướng tới mục tiêu 5 tỷ USD

Để đạt mục tiêu duy trì mốc xuất khẩu 5 tỷ USD cho cả năm 2026, các doanh nghiệp trong nước đang ráo riết triển khai hai chiến lược lớn trong quý III. Thứ nhất là tăng tỷ trọng chế biến sâu: thay vì chạy theo số lượng nhân điều thô W320 truyền thống, các nhà máy đang tập trung nguồn lực sản xuất các sản phẩm có hàm lượng giá trị gia tăng cao, đạt chứng nhận hữu cơ, nhằm tối ưu hóa biên lợi nhuận và bù đắp chi phí nguyên liệu thô tăng lên.

Thứ hai là tận dụng nguồn nguyên liệu nội địa và lân cận: doanh nghiệp sẽ tối ưu hóa lượng điều thô thu mua từ Campuchia và các vùng nguyên liệu chất lượng cao trong nước như Bình Phước, Gia Lai, qua đó làm chủ tiến độ sản xuất và giảm phụ thuộc vào các container hàng từ châu Phi vốn có thời gian vận chuyển kéo dài. Nhìn chung, ngành điều trong quý III/2026 có triển vọng sáng về kim ngạch và giá bán, tuy nhiên hiệu quả lợi nhuận thực tế của từng doanh nghiệp sẽ phụ thuộc vào năng lực quản trị chuỗi cung ứng lạnh, tốc độ tiếp cận nguyên liệu thô giá tốt và kỹ năng phòng ngừa rủi ro tài chính quốc tế.

Đối với các nhà đầu tư, ngân hàng và tổ chức tài chính quan tâm đến năng lực tài chính của các doanh nghiệp xuất khẩu điều, thông tin phân tích tài chính doanh nghiệp chuyên sâu hiện có sẵn trên nền tảng vnbis.com, trong khi hồ sơ chi tiết từng doanh nghiệp trong ngành có thể được tra cứu tại baocaocongty.com. Các phân tích chuyên sâu khác về ngành nông sản Việt Nam cũng được cập nhật thường xuyên trên baocaonganh.com.

Nguồn dữ liệu: Bản tin Thông tin Thương mại số 27/2026, ngày 06/7/2026, Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (VITIC) - Bộ Công Thương.

Cơ quan phát hành: Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (VITIC), Bộ Công Thương.

Nguồn dữ liệu chính: Cục Hải quan Việt Nam, Fortune Business Insights, Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS).

Số liệu sơ bộ, chỉ phục vụ mục đích tham khảo.

Biên soạn bởi: Trevor Tran | VANGUARD BUSINESS INFORMATION | vnbis.com | baocaocongty.com | baocaonganh.com