XUẤT KHẨU GIÀY DÉP VIỆT NAM Q1/2026: 5,42 TỶ USD GIỮA TÂM ĐIỂM ĐỊA CHÍNH TRỊ, HOA KỲ TĂNG 9%, ẤN ĐỘ BỨT PHÁ GẤP 11 LẦN, TRUNG QUỐC LAO DỐC 29%

1. Tổng quan xuất khẩu giày dép Q1/2026

Tháng 3/2026 đánh dấu sự phục hồi rõ rệt của hoạt động sản xuất sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Kim ngạch xuất khẩu giày dép trong tháng đạt 1,95 tỷ USD, tăng 37,99% so với tháng 2/2026 và tăng 2,48% so với tháng 3/2025. Lũy kế cả quý 1/2026 đạt 5,42 tỷ USD, tăng 0,87% so cùng kỳ và chiếm 4,41% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam.

Mức tăng dưới 1% có vẻ khiêm tốn nếu so với giai đoạn bùng nổ hậu đại dịch, khi quý 1/2022 từng ghi nhận mức tăng 15% so cùng kỳ. Tuy nhiên, đặt trong bối cảnh lạm phát toàn cầu chưa hạ nhiệt hoàn toàn và sức mua tại nhiều thị trường lớn vẫn ở mức yếu, kết quả này phản ánh khả năng thích ứng của doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời cho thấy sự tái cấu trúc đơn hàng theo các thị trường có dư địa tăng trưởng cao hơn.

2. Hoa Kỳ giữ vững vị thế thị trường số một

Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu giày dép số một của Việt Nam với 2,15 tỷ USD trong quý 1/2026, tăng 9,0% so cùng kỳ và chiếm 39,68% tổng kim ngạch xuất khẩu ngành hàng. Riêng tháng 3/2026, trị giá xuất khẩu sang Hoa Kỳ đạt 764,91 triệu USD, tăng 35,66% so tháng 2 và tăng 12,39% so tháng 3/2025.

Đà tăng này đến từ hai yếu tố song hành. Thứ nhất, lạm phát tại Hoa Kỳ có dấu hiệu hạ nhiệt, kéo nhu cầu tiêu dùng hàng thời trang và giày dép thể thao quay lại quỹ đạo phục hồi. Thứ hai, xu hướng các nhãn hàng lớn tiếp tục đa dạng hóa chuỗi cung ứng, giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, đã dẫn đến việc đơn hàng dịch chuyển mạnh về Việt Nam. Điều này tạo lợi thế đặc biệt cho nhóm doanh nghiệp FDI quy mô lớn vốn là nhà cung ứng cấp 1 cho các thương hiệu thể thao toàn cầu như Nike và Adidas. Thông tin chi tiết về các doanh nghiệp xuất khẩu lớn có thể tra cứu tại baocaocongty.com.

3. EU và vai trò dẫn dắt của Hà Lan

Khối Liên minh châu Âu (EU) duy trì vị trí thị trường xuất khẩu lớn thứ hai với 1,38 tỷ USD trong quý 1/2026, tăng 2,91% so cùng kỳ và chiếm 25,45% tổng kim ngạch xuất khẩu giày dép Việt Nam. Trong tháng 3/2026, xuất khẩu sang EU bật mạnh 75,57% so tháng 2 và tăng 2,11% so tháng 3/2025.

Hà Lan giữ vai trò "cửa ngõ" với 430,24 triệu USD, chiếm 31,19% kim ngạch xuất khẩu sang EU và 7,94% tổng kim ngạch ngành. Pháp tăng 14,68%, đạt 174,98 triệu USD. Trong khi đó, Anh giảm 10,27% còn 216,81 triệu USD và Đức giảm 6,06% còn 166,06 triệu USD, phản ánh sức mua yếu tại các nền kinh tế lớn của châu Âu. Tín hiệu cảnh báo cho nửa cuối năm 2026 là các rào cản kỹ thuật về môi trường, đặc biệt là quy định CBAM và EUDR, sẽ siết chặt hơn, buộc doanh nghiệp xuất khẩu phải đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện chứng chỉ xanh để giữ thị phần.

4. Ấn Độ, thị trường mới tăng trưởng đột biến

Ấn Độ là điểm sáng đặc biệt của quý 1/2026. Trị giá xuất khẩu giày dép sang thị trường này đạt 44,51 triệu USD, tăng kỷ lục 1.119,58% so cùng kỳ năm 2025 (gấp khoảng 11 lần). Riêng tháng 3/2026 đạt 17,37 triệu USD, tăng 52,57% so tháng 2 và tăng 646,77% so tháng 3/2025.

Dù tỷ trọng còn khiêm tốn ở mức 0,82%, tốc độ tăng trưởng phi mã cho thấy tiềm năng dài hạn. Tầng lớp trung lưu Ấn Độ mở rộng nhanh, mạng lưới phân phối đang dần được thiết lập, cùng vị thế của Việt Nam trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN, Ấn Độ (AITIGA) tạo điều kiện thuận lợi để tận dụng ưu đãi thuế quan. Đây là thị trường được dự báo tiếp tục bứt phá trong các quý tới khi nhà xuất khẩu Việt Nam mở rộng mạng lưới đối tác bán lẻ và logistics tại Nam Á.

5. Trung Quốc và đà giảm sâu do áp lực nội địa hóa

Trái ngược với Ấn Độ, Trung Quốc, vốn từng là thị trường lớn của giày dép Việt Nam, ghi nhận đà giảm sâu nhất quý. Trị giá xuất khẩu sang Trung Quốc trong quý 1/2026 chỉ đạt 279,29 triệu USD, giảm 29,14% so cùng kỳ. Riêng tháng 3/2026 đạt 72,39 triệu USD, giảm 27,66% so tháng 2 và giảm 31,16% so tháng 3/2025.

Hai nguyên nhân chính chi phối xu hướng này. Thứ nhất, Trung Quốc đẩy mạnh tự chủ sản xuất nội địa, hồi phục công suất các nhà máy sau giai đoạn tái cơ cấu hậu Covid. Thứ hai, làn sóng "Guochao" (ưu tiên sản phẩm nội địa) trong tiêu dùng giới trẻ Trung Quốc khiến nhu cầu nhập khẩu giày dép ngoại giảm rõ rệt. Diễn biến này buộc doanh nghiệp Việt Nam phải tái phân bổ đơn hàng sang các thị trường tăng trưởng như Hoa Kỳ, Ấn Độ và khối CPTPP.

Bảng 1: Top 10 thị trường xuất khẩu giày dép Việt Nam quý 1/2026

Nguồn: Tính toán từ số liệu của Cục Hải quan Việt Nam

6. Tác động địa chính trị: Nga, Ukraine, Trung Đông

Xung đột kéo dài tại khu vực Nga và Ukraine, cùng với việc hệ thống thanh toán quốc tế bị hạn chế và đồng nội tệ mất giá, đã gây áp lực lớn lên doanh nghiệp Việt Nam trong việc duy trì đơn hàng. Trong quý 1/2026, xuất khẩu giày dép sang Nga giảm 28,58% còn 2,96 triệu USD, sang Ukraine giảm 31,69% còn 3,29 triệu USD.

Khu vực Trung Đông tác động chủ yếu thông qua kênh vận tải biển. Các tàu chở hàng từ Việt Nam sang Hoa Kỳ và EU buộc phải đổi tuyến qua Mũi Hảo Vọng để tránh rủi ro tại Biển Đỏ, kéo dài thời gian vận chuyển thêm 10-15 ngày và đẩy giá cước container lên cao, theo các báo cáo logistics quốc tế từ Drewry và Reuters. Hệ quả là, xuất khẩu giày dép sang Israel giảm 17,31% trong quý 1/2026, sang Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cũng giảm 7,67%.

7. Top doanh nghiệp xuất khẩu giày dép Q1/2026

Nhóm doanh nghiệp FDI tiếp tục chi phối hoạt động xuất khẩu giày dép Việt Nam, với khoảng cách lớn so với nhóm doanh nghiệp nội địa.

Bảng 2: Top 15 doanh nghiệp xuất khẩu giày dép Q1/2026

Nguồn: Số liệu thống kê sơ bộ, chỉ sử dụng để tham khảo

Ba doanh nghiệp dẫn đầu (TKG Taekwang Vina, Pouyuen, Chang Shin) cộng lại đã đạt 773,06 triệu USD, tương đương 14,3% tổng kim ngạch ngành chỉ trong quý 1/2026, cho thấy mức độ tập trung rất cao của hoạt động xuất khẩu giày dép Việt Nam vào nhóm nhà máy gia công cho các thương hiệu quốc tế. Doanh nghiệp Sao Vàng là cái tên nội địa hiếm hoi lọt vào top 5, đạt 104,10 triệu USD.

8. Triển vọng cả năm 2026 và khuyến nghị chiến lược

Hoa Kỳ được dự báo tiếp tục là thị trường trọng điểm với mức tăng trưởng cả năm 2026 ước đạt 8-10%, chủ yếu nhờ xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng và sức mua phục hồi. Ấn Độ duy trì vai trò thị trường tiềm năng mới khi mạng lưới phân phối được thiết lập ổn định. Khối CPTPP, đặc biệt là Canada và Mexico, sẽ tăng trưởng nhờ tận dụng ưu đãi thuế quan từ hiệp định.

Ngược lại, EU sẽ là thị trường đầy thử thách trong nửa cuối năm. Bộ tiêu chuẩn xanh ngày càng siết chặt, bao gồm truy xuất nguyên liệu, hóa chất bị cấm và trách nhiệm phát thải. Doanh nghiệp hoàn thiện chứng chỉ xanh sớm sẽ chiếm lĩnh thị phần từ đối thủ cạnh tranh chậm chân. Với Trung Quốc, dư địa phục hồi trong ngắn hạn rất hạn chế do xu hướng nội địa hóa đã ăn sâu vào thị hiếu tiêu dùng, do đó doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển trọng tâm khai thác sang các thị trường có tốc độ tăng trưởng cao và rào cản gia nhập thấp hơn.

Tóm lại, quý 1/2026 cho thấy ngành giày dép Việt Nam vẫn giữ được vị thế trụ cột nhờ khả năng tái cấu trúc đơn hàng linh hoạt, tuy nhiên chiến lược đa dạng hóa thị trường và tăng tốc đầu tư cho sản xuất xanh là điều kiện bắt buộc để duy trì đà tăng trưởng bền vững trong nửa cuối năm.

Nguồn dữ liệu: Bài viết này được tổng hợp từ Bản tin Thông tin Thương mại chuyên ngành "Tài chính, Tiền tệ" phát hành ngày 27/4 đến 04/5/2026, Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (VITIC), Bộ Công Thương Việt Nam, sử dụng dữ liệu sơ cấp từ Cục Hải quan Việt Nam, Drewry, Reuters và Hiệp hội Da giày, Túi xách, Túi cặp Việt Nam (LEFASO). Toàn bộ số liệu là sơ bộ và chỉ phục vụ mục đích tham khảo.

Biên soạn bởi: Trevor Tran | VANGUARD BUSINESS INFORMATION | vnbis.com | baocaocongty.com | baocaonganh.com